“Een extra bakje friet eten helpt altijd om de aardappelboer te steunen…” Een woordvoerster van de agrarische organisatie LTO Nederland zei het onlangs op de radio. Nog altijd ligt de prijs voor frietaardappelen historisch laag. Vier vragen over aardappelen en patat-friet.
1. Wat is de actuele pieperprijs?
Momenteel lopen zijn de prijzen voor frietgeschikte aardappelen 1 tot 6 euro. Voor de zekerheid: het gaat hier om de prijs per 100 kilo. Voor extra lange fastfood-piepers ligt de prijs zelfs onder de € 3,50. Er zijn zelfs situaties waar de prijs negatief uitvalt en dus onder de nul ligt.
De reden is simpel: de opslag ligt vol aardappelen. Er zijn er gewoon teveel. De laatste jaren jojo-en de prijzen extreem. Soms zijn ze ook extreem duur. Zo lag de prijs voor de frietrassen in juni 2023 in Engeland zelfs op bijna 100 euro voor 100 kilo.
2. Zijn er teveel aardappelen?
We zijn het al bijna weer vergeten. Maar ook vorig jaar rond augustus was nog sprake van een overaanbod. Aardappelboeren kwamen toen in het nieuws omdat ze gedwongen waren vele miljoenen kilo’s weg te gooien. De schommelingen hebben de laatste jaren een bijna structureel karakter gekregen.
Net zoals het aantal frietfabrieken blijft toenemen, is het areaal frietaardappelen in Europa de laatste jaren flink meegegroeid. Omdat de euro duur is en ook verre landen zèlf steeds meer aardappelen verbouwen, biedt export naar Amerika en Azië nauwelijks meer soelaas.
3. Hoe groot is het overschot?
Boeren blijven vooral zitten met aardappelen voor de vrije markt (aardappelen die niet bij voorbaat op contract aan frietmakers zijn verkocht). Vóór het nieuwe oogstseizoen en vóórdat de temperaturen stijgen, moeten ze uit de opslag verdwenen zijn.
Het overschot wordt in ons land getaxeerd op ongeveer een half miljard kilo, goed voor 250 miljoen kilo patat-friet. In België en Frankrijk liggen deze cijfers zelfs nog hoger.
4. Daalt inkoopprijs niet?
Je zou zeggen: dit overschot leidt tot een lagere inkoopprijs van patat-friet. Hoewel enkele grossiers aanbiedingen hebben, kost een doos verse friet van 10 kilo nog altijd tegen de 20 euro. Hooguit lijkt sprake van een soort prijsstabilisatie.
Bij de inkoopprijs blijft het aandeel van de aardappelprijs beperkt tot een heel klein aandeel. De rest bestaat uit personele lasten en kosten voor zaken als transport en verwerking.
Bij de verkoopprijs richting consument tikken in jouw snackbar de personeelskosten, afschrijvingen, andere bedrijfslasten en winst het sterkste door. De friet zelf heeft een aandeel van gemiddeld ruim 10 procent in de verkoopprijs.
